حسين مير حيدر

8

معارف گياهى ( فارسى )

مىدهند . برگ بلوط نيز سرد و خشك است و خوردن آن براى قطع ترشحات زنانگى از رحم بسيار نافع است . اگر 20 - 10 گرم برگ خشك بلوط را به نسبت مساوى با برگهاى بادرنجبويه ، اوكاليپتوس و گزنهء سفيد مخلوط كرده در يك ليتر آب گرم بخيسانند و پس از چند ساعت با فشار صاف كنند و هربار يك فنجان قبل از هر غذا بخورند ، با تاننى كه در آن است براى بند آوردن خونروىها ، زخم معده ، شروع بيمارى سل ، اسهال ، اسهال خونى ، ادرار در بستر ، رفع ترشحات زنانگى و بواسير بسيار نافع است . غرغره غليظ آن در موارد ورم لوزتين مفيد است . گالهاى بلوط كه داراى مقدار زيادى تانن است نيز به عنوان قابض و مقوى و براى قطع خونريزىها به كار مىرود . در روز مىتوان 5 / 0 گرم از گرد آن را با عسل مخلوط و مصرف كنند يا 50 گرم گردگال را در 1000 گرم آب جوشانده و روزى 3 - 2 فنجان بخورند . مصرف وسيع گالهاى بلوط در صنايع چرم‌سازى است . ميوهء بلوط بخصوص ميوهء گونه Q . Robur را سرخ مىكنند و آن را مانند قهوه به نام قهوهء بلوط مصرف مىكنند ، براى اختلالات خنازيرى و درد معده و به عنوان مقوى خورده مىشود . براى تهيهء قهوهء بلوط ، 16 گرم ميوهء سرخ شده بلوط را 15 دقيقه در 1000 گرم آب مىجوشانند ، سپس صاف كرده و با 50 گرم قند ميل مىكنند . جفت كاسهء بلوط يا پيالهء ميوهء بلوط را به فرانسوى Cupule و Avelanede و Velanede و به انگليسى Acor cup گويند . طبق نظر دكتر شليمر اين كاسهء گياهى كه ميوهء بلوط در آن قرار دارد و به فارسى « جفت » گفته مىشود ، علاوه بر اينكه كاربرد وسيعى در رنگرزى پارچه‌هاى مردم محل رويش بلوط دارد ، در تمام موارد كه گال بلوط به نام مازو و قلقاف كه گران است در دسترس نباشد ، از جفت به عنوان قابض و جانشين گال از نظر دارويى مىتوان استفاده نمود و بويژه در موارد قطع اسهال و جلوگيرى از خونروى آثار محسوس دارد [ شليمر ] . در ساير مدارك طب سنتى جفت را به صورت لغت « جفت بلوط » نام مىبرند . ابن بيطار و ابو على سينا در تحفه به نقل از اين مدارك جفت بلوط را پوست داخلى ميوهء بلوط كه چسبيده به مغز آردى آن است معنى مىكنند و آن را جفت بلوط گويند و در همين رديف پوست داخلى نازك پسته را نيز كه به مغز پسته چسبيده است